Share this:

"/>

“Μας Περιβάλλουν – Ο Κόσμος των Πουλιών” – Εκπαιδευτικό πρόγραμμα του ΚΕΠΕΑ Καστοριάς

Το ΚΕΠΕΑ Καστοριάς πρόκειται να υλοποιήσει το εκπαιδευτικό πρόγραμμα “Μας Περιβάλλουν – Ο Κόσμος των Πουλιών”, στις 15 Νοεμβρίου, φιλοξενώντας το ΔΗΜΟΤΙΚΟ σχολείο Δισπηλιού και το 4ο ΕΙΔΙΚΟ ΔΗΜΟΤΙΚΟ σχολείο Καστοριάς.
.

Ο νομός Καστοριάς χαρακτηρίζεται από ποικιλία οικοσυστημάτων που φιλοξενούν διαφορετικά είδη ορνιθοπανίδας. Αλπικά οικοσυστήματα στην Πίνδο, όπου κυριαρχούν αρπαχτικά πουλιά (χρυσαετοί, αετογερακίνες, βραχοκυρκινέζια κ.ά.), δασικά οικοσυστήματα με κίσσες και δρυοκολάπτες, οικοσυστήματα του ποταμού Αλιάκμονα με νεροκότσυφες και το ιδιαίτερα πλούσιο σε υδρόβια και παρυδάτια πουλιά, λιμναίο οικοσύστημα της Καστοριάς.

Ειδικότερα στη λίμνη της Καστοριάς και στη λεκάνη απορροής της έχουν καταγραφεί περισσότερα από 220 είδη πουλιών, όταν στην Ελλάδα έχουν καταγραφεί 432 είδη. Οριζόμενη ως Σημαντική Περιοχή για τα Πουλιά, η Λίμνη της Καστοριάς είναι παράλληλα ελκυστική για την παρατήρηση, προσέγγιση και αναγνώριση των ειδών της. Εύκολα προσβάσιμες όχθες υποστηρίζουν την προσέγγιση της ορνιθοπανίδας και δίνουν τη δυνατότητα πραγματοποίησης δραστηριοτήτων με μαθητικές ομάδες.

Η γειτνίαση της λίμνης με το αστικό περιβάλλον έχει δημιουργήσει συνθήκες εξοικείωσης του ανθρώπου με ορισμένα είδη πουλιών και το αντίστροφο. Έτσι την καθημερινότητα των ανθρώπων συνθέτουν εικόνες με το ζευγάρωμα κύκνων, με φωλιές σκουφοβουτηχταριών, με αποικίες λαγγόνων σε δέντρα, με το συγχρονισμό των αργυροπελεκάνων στην εύρεση τροφής. Εικόνες με όμορφα στιγμιότυπα ζωής που προκαλούν και το ενδιαφέρον των μαθητών στο πλαίσιο ενός προγράμματος περιβαλλοντικής εκπαίδευσης.

Από την άλλη πλευρά ένα αστικό περιβάλλον τόσο κοντά στη λίμνη καθιστά το παραλίμνιο περιβάλλον και την ορνιθοπανίδα του ιδιαίτερα ευαίσθητα στην πίεση των ανθρώπινων παρεμβάσεων. Καθίσταται συνεπώς επιτακτική η ανάγκη της σωστής ενημέρωσης για την αλληλεπίδραση ανθρώπου – λιμναίου οικοσυστήματος – ορνιθοπανίδας.

Λέγεται ότι η μεγαλύτερη απειλή για τα πτηνά είναι η συρρίκνωση των βιοτόπων τους. Προσεγγίζοντας τον κόσμο τους δίνεται η δυνατότητα συσχέτισης της προστασίας τους με την προστασία και ενός μεγάλου αριθμού άλλων οργανισμών οι οποίοι συνυπάρχουν μαζί με τα πουλιά και αξιοποιούν τους ίδιους βιότοπους με αυτά.

Πολλά είδη πουλιών, στη διάρκεια της ζωής τους, αξιοποιούν περισσότερους από έναν βιότοπους, σε διαφορετικά μέρη του πλανήτη, καθώς μεταναστεύουν. Αναδεικνύεται, συνεπώς, η ανάγκη της ευαισθητοποίησης του κοινού, πρωταρχικής σημασίας, για την κοινή αντιμετώπιση των προβλημάτων που αφορούν στην ορνιθοπανίδα.

Με βάση τις παραπάνω σκέψεις και διαπιστώσεις σχεδιάστηκε και υλοποιείται το πρόγραμμα Π.Ε. «Μας Περιβάλλουν: Ο Κόσμος των Πουλιών». Άλλωστε ο εντυπωσιακός κόσμος των πουλιών, με τα χρώματα και τους ήχους του, εύκολα θα μπορούσε να αξιοποιηθεί για να εκδηλωθεί η ευαισθησία που κρύβει κάθε άνθρωπος για το περιβάλλον.

Διάρκεια προγράμματος

Θεωρητικό μέρος : 45 λεπτά

Διάλειμμα: 15 λεπτά (πρόγευμα)

Πρακτικό μέρος : 3 ώρες

Έκφραση – Αξιολόγηση : 1 ώρα

Σύνολο : 5 ώρες

Βασικές έννοιες του προγράμματος

Πτηνό, πτέρωμα, οικολογική σημασία των πτηνών, βιότοπος, προσαρμογή, μετανάστευση, μεταναστευτικοί σταθμοί, δακτυλίωση πτηνών, επιδημητικό είδος, αποδημητικό είδος, καλοκαιρινός επισκέπτης, χειμερινός επισκέπτης διαβατικό πτηνό, τυχαίος επισκέπτης, ξενικά είδη, φυλετικός διμορφισμός, εποχικός διμορφισμός, τροφική αλυσίδα, κορυφαίοι καταναλωτές, βιοδείκτες, ανθρωπογενείς απειλές, σημαντικές περιοχές για τα πτηνά, παγκόσμια απειλούμενα είδη, θήρευση.

Ροή προγράμματος

Στάδιο 1: Υποδοχή – Ενημέρωση των μαθητών για το ρόλο και τις δραστηριότητες του ΚΠΕ Καστοριάς

Στάδιο 2: Θεωρητική προσέγγιση του θέματος

Με την προβολή κατάλληλα επιλεγμένου φωτογραφικού υλικού (παρουσίαση Power Point) και επιζητώντας την ενεργό συμμετοχή των μαθητών μέσω διαλόγου, προσεγγίζεται θεωρητικά ο κόσμος των πουλιών. Αρχικά γίνεται αντιληπτή η επιλογή του τίτλου «Μας περιβάλλουν: Ο Κόσμος των Πουλιών». Στη συνέχεια δίνεται βαρύτητα στην αξία και τον σημαντικό ρόλο των πουλιών στη φύση. Επίσης προσεγγίζονται τα ιδιαίτερα χαρακτηριστικά τους και οι προσαρμογές που ανέπτυξαν διαχρονικά. Ιδιαίτερη σημασία δίνεται στη μετανάστευση (προσαρμογή), στην αναγκαιότητα προστασίας των μεταναστευτικών σταθμών και κατ’ επέκταση στη σχέση πουλιών – βιοτόπων. Το θεωρητικό μέρος ολοκληρώνεται με αναφορά στις δράσεις του ανθρώπου που απειλούν ή προστατεύουν τον κόσμο των πουλιών. Τέλος, η προβολή video όπου παρουσιάζονται μόνο τα πτηνά της περιοχής σε διαφορετικές εποχές, βοηθάει τα παιδιά να προϊδεαστούν για τη βιωματική προσέγγιση που ακολουθεί.

Στάδιο 3: Πρακτικό μέρος – Δραστηριότητες πεδίου

α) Χωρισμός σε ομάδες: Η συγκρότηση δύο ομάδων πραγματοποιείται με τη διανομή μικρών φωτογραφιών με πουλιά που ζουν σε δύο διαφορετικούς βιότοπους π.χ. λίμνη –δάσος.

Οι ομάδες ενημερώνονται για τις δραστηριότητες στο πεδίο. Οι δραστηριότητες διεξάγονται σε παραλίμνια διαδρομή, πολύ κοντά στο ΚΠΕ. Περιλαμβάνουν τρία παιχνίδια που πραγματοποιούνται σε τρεις σταθμούς της διαδρομής, ενώ βασική δραστηριότητα, σε όλη τη διάρκεια της διαδρομής, είναι η ορνιθοπαρατήρηση.

Για τη συμμετοχή των παιδιών στις δραστηριότητες πεδίου είναι απαραίτητος συγκεκριμένος εξοπλισμός που διανέμεται στους μαθητές: έντυποι οδηγοί αναγνώρισης πτηνών – ειδικά προσαρμοσμένοι στα είδη που συνήθως εντοπίζονται στο συγκεκριμένο περιβαλλοντικό μονοπάτι – κιάλια, τηλεσκόπια, φωτογραφικές μηχανές, κόλλες χαρτιού για σχεδιασμό και καταγραφή των ειδών.

Διανέμονται επίσης στους μαθητές ρόλοι. Κάθε ομάδα ορίζει:

– τον φωτογράφο της,

– τον σκιτσογράφο που θα σχεδιάσει σε χαρτί κάποια είδη πουλιών που θα παρατηρηθούν,

– ένα άτομο που θα καταγράφει όλα τα είδη που θα παρατηρήσει και θα αναγνωρίσει η ομάδα,

– ένα άτομο που θα αναλάβει να περιγράψει γραπτώς μερικά παρατηρούμενα είδη.

β) Τις εργασίες κάθε ομάδας στο πεδίο επιβλέπει ένας εκπαιδευτικός του ΚΠΕ. Κάθε ομάδα βαθμολογείται για κάθε είδος πουλιού που θα αναγνωρίσουν τα παιδιά, όσο και για τα σκίτσα και τις περιγραφές που θα πραγματοποιήσουν.

Τα παιχνίδια που συμπεριλαμβάνονται στις δραστηριότητες πεδίου διεξάγονται σε τρία προεπιλεγμένα σημεία της διαδρομής. Πέρα από τον ψυχαγωγικό τους χαρακτήρα δίνουν τη δυνατότητα για προβληματισμό σε θέματα όπως:

–          η σχέση και εξάρτηση των πουλιών με το βιότοπό τους (παιχνίδι στο Περιβαλλοντικό Πάρκο του ΚΠΕ όπου υπάρχουν χώροι αναπαράστασης διαφορετικών βιοτόπων),

–          οι προσαρμογές που απέκτησαν τα πτηνά σε σχέση με το περιβάλλον τους (δεύτερος σταθμός, παραλίμνια περιοχή),

–          η αξία των μεταναστευτικών σταθμών για τα μεταναστευτικά πτηνά και πόσο σημαντική είναι η διατήρησή τους και η αποφυγή της υποβάθμισής τους (τρίτος σταθμός, παραλίμνια περιοχή).

Οι εργασίες πεδίου ολοκληρώνονται με την παρατήρηση πουλιών με τα τηλεσκόπια.

 Στάδιο 4: Έκφραση – Αξιολόγηση

Οι μαθητές επιστρέφουν στους χώρους του ΚΠΕ για το τελευταίο στάδιο του προγράμματος. Κάθε ομάδα ανακοινώνει τα είδη που αναγνώρισε στο πεδίο, επιδεικνύει τις φωτογραφίες, τα σκίτσα, διαβάζει τις περιγραφές και συγκεντρώνει την τελική βαθμολογία της.

Δυνατότητα έκφρασης των αντιλήψεων, γνώσεων, εντυπώσεων των παιδιών δίνει η συμμετοχή τους στο τελευταίο παιχνίδι του προγράμματος το οποίο πραγματοποιείται ανάλογα με το διαθέσιμο χρόνο. Τα παιδιά, χωρισμένα σε ομάδες, σχεδιάζουν διαφορετικούς βιότοπους και πουλιά που απαντούν σε αυτούς. Στο τέλος κάθε ομάδα προσπαθεί να αναγνωρίσει τους βιότοπους και τα πουλιά των άλλων ομάδων, αξιοποιώντας όλα τα πληροφοριακά δεδομένα του προγράμματος.

Η αξιολόγηση του προγράμματος πραγματοποιείται με ειδικά διαμορφωμένα ερωτηματολόγια όπου καταγράφονται οι παρατηρήσεις και εντυπώσεις των μαθητών και των συνοδών εκπαιδευτικών.

The event is finished.